Uważane jest, że początki bilardu sięgają XV wieku, ale niektórzy sugerują, że powstał już w starożytności. Niektórzy twierdzą, że bilard pochodzi z Bliskiego Wschodu, a nawet Chin. Szekspir w swoich dziełach kazał grać w bilard swoim bohaterom w starożytnej Aleksandrii. Jednak są to tylko historie owiane legendami i nie ma jednoznacznych dowodów na prawdziwy wiek i miejsce powstania gry bilard.

W średniowiecznej Europie na przełomie XIII i XIV wieku ludzie zaczęli poszukiwać innych rozrywek. Wśród nowych rozrywek znalazła się gra, w której uczestnicy za pomocą zakrzywionego kija, wbijali kule pomiędzy słupki. Początkowo w ogrodach, a później pod zadaszeniu. Jednak z czasem, gdy gra podczas zaciętych pojedynków, zaczęła niszczyć parkiety pałacowe i kunsztowne meble, postanowiono rozwiązać ten problem. W 1469 r. nadworny stolarz francuskiego dworu Henry de Vigne otrzymał od Króla Ludwika XI polecenie rozwiązania tego problemu. Stolarz zaprojektował i wykonał stół, którego blat otoczony był bandami. Później modyfikowano kolejne elementy. Zakrzywiony kij zastąpiono prostym kijem. Surowy dotychczas blat stołu pokryto materiałem, po którym bile z kości słoniowych toczyły się znacznie ciszej i łatwiej. Bilard stawał się bardziej powszechny. Pierwszą licencję sali bilardowej wydano w 1475 r. z rąk króla Ludwika XI. Otrzymał ją arystokrata Jacques Tourne Bride. Jednym z największych pasjonatów gry w bilard był kardynał Richelieu znany z powieści "Trzej muszkieterowie". Ogromne serce grze oddał słynny władca Francji Ludwik XIV, który w młodości poświęcał bilardowi wiele godzin. Jak podają źródła, w wieku 14 lat "Król Słońce" niezbyt dobrze czytał, za to wspaniale grał w bilard. W tamtym okresie gra w bilard rozwijała się nie tylko we Francji ale również na Wyspach Brytyjskich, w Hiszpanii, Niderlandach i Chinach. A za czasów Piotra I w Rosji powstał własny rodzaj gry zwany dzisiaj "Ruską piramidą". Kilka wieków później Anglicy przewieźli stoły bilardowe do Ameryki. Immanuel Kant (niemiecki filozof, profesor logiki i metafizyki) największy miłośnik gry w bilard wśród europejskich intelektualistów po zajęciach oddawał się bilardowi. Kapitan armii napoleońskiej Mingaud wynalazł w 1823 r. skórzaną końcówkę przyklejaną na kij bilardowy. Będąc w więzieniu grał w bilard, podczas jednego z meczy przed wyjściem na wolność, tak się zaangażował, że poprosił o przedłużenie pobytu o osiem dni.

Pierwszą publikacją o bilardzie był wydany w Londynie w 1674 r. traktat "Gracz doskonały" aut. Charles Cotton.

Skórzana końcówka przyjęła się dopiero na początku XIX wieku, kiedy Anglik J. Carry, zastosował jej kredowanie, co umożliwiło nadanie bilom rotacji. Dawniej bile robione z drewna i korzeni drzew, później z kości słoniowych, jednak ze względu na wady tj.: skłonność do niszczenia, zmiany rozmiarów, a w przypadku kości słoniowej kosztów, rozwój bilard był hamowany. W roku 1868, kiedy amerykański wynalazca J. W. Hyatt wyprodukował bile z mieszaniny nitrocelulozy, kamfory i alkoholu, sytuacja się zaczęła zmieniać. Później wprowadzono bile z mieszanki glinkowej, celuloidu, a nawet z metalu. W latach 20. minionego wieku zaczęto masowo produkować bile po wprowadzeniu sztucznych żywic fenolowych.

W dzisiejszych czasach bile są tworzone ze sztucznego z dodatkiem żywicy, dzięki czemu są bardzo wytrzymale, nie odkształcają się i mają doskonałą sprężystość. W przypadku pool bilarda byle mają 57,2 mm średnicy, a waga ok. 170 gramów. Kolory zawsze jednakowe: 1 - żółta, 2 - niebieska, 3 - czerwona, 4 - fioletowa lub różowa, 5 - pomarańczowa, 6 - zielona, 7 - brązowa, 8 - czarna. Bile kolorowe w paski są w tej samej kolejności, czyli: 9 - żółty pasek, 10 - niebieski pasek, 11 - czerwony pasek itd. Żeby łatwiej było rozpoznać po kolorze bile powyżej 8,  należy do numeru od 1 do 7 dodać 8 i da nam to kolor bili z paskiem np. 2 (nieb.) + 8 (czarny) = 10 - niebieski z paskiem.

Bilard w Polsce

Dawnej umiejętność gry w bilard należała do dobrego tonu. W Korpusie kadetów Stanislawa Augusta Poniatowsiego młodzi oficerowie uczestniczyli na zajęcia z bilard. Pierwsze próby powołania PZBil datowane są na okres dwudziestolecia międzywojennego. Główną odmianą grz był karambol. Grano w bogatych restauracjach i prywatnych hotelach. W momencie upaństwowienia restauracji wyrzucono z nich stoły, a w hotelach nałożono bardzo wysoki podatek od stołów bilardowych. Sportowy Związek reaktywowano w 1947 roku, ale nie na długo. Sport ten nie pasował to obyczajowości związanej z kreowanym stylem życia klasy robotniczej. Gdzie niegdzie pozostawiono tylko stoły "z grzybkiem". Kolejne 40 lat to niechlubny okres regresu. Do roku 1992 udało się rozegrać tylko trzykrotnie Bilardowe Mistrzostwa Polski.

PZBil swoje istnienie datuje od roku 1992, rejestrację uzyskał w 1993 r. Pierwszym prezesem był Janusz Kuśnierz. Rozegrano wtedy pierwsze współczesne oficjalne Bilardowe Mistrzostwa Polski, które odbyły się w Katowickim "Spodku", gdzie spotkało się 64 pionierów sportu bilardowego. Historycznym zwycięzcą został Krzysztof Kutacha. Powstanie Związku bardzo zaktywizowało środowisko. W ciągu pierwszych dwóch lat w szeregi PZBil wstąpiło ok. 50 klubów i 500 zawodników. W 1994 roku PZBil został członkiem the European Pocket Billiard Federation. W marcu 1995 roku Walne Zgromadzenie wybrało nowe władze. Prezesem został Marcin Krzemiński, który przewodził Związkowi do dnia 15 maja 2007 roku. Od tego dnia na Prezesem Zarządu jest Grzegorz Kędzierski.

Głównym celem zgromadzenia było doprowadzenie do uznania Związku przez UKFiT, profesjonalizacja życia sportowego oraz utworzenie zaplecza juniorskiego. Efekty pracy przyszły bardzo szybko. UKFiT "przyjął" PZBil już trzy miesiące później. Ruszyła ogólnopolska liga bilardowa, w której gra obecnie blisko 60 zespołów. W ciągu pietnastu lat Związek wydał licencje dla ponad 4.000 zawodników oraz 200 klubów. W szkołach od 1997 roku przy wsparciu ministerstwa doposażono i uruchomiono prawie 160 sportowych sekcji bilardowych. Przez Uczniowskie Kluby Sportowe "przeszło" ponad 15.000 dzieci. Zawodnicy PZBil zdobyli w tym ok. 140  medali podczas imprez na świecie i Europie. W tym bogatym dorobku 20 medali w mistrzostwach Europy seniorów (Gronowska, Babica, Roter, Stawarz, Kapłan, Skowerski, Skoneczny M,Wesołowska, Skoneczny A, I. Łącka, O. Czupryńska, B. Rozwadowski, W. Trajdos, P. Kudlik, M. Czarnecki) w tym cztery złote. Dwadzieścia jeden ze 116 łącznie zdobytych medali w mistrzostwach Europy juniorów. Mistrzami Europy juniorów zostali: Bartkowski, Skowerski, Ewald, Markowski, Łopotko, Szywała, Lichodziejewski, Kapłan, Grech, Śniegocki, Czarnecki, Skoneczny, Kudlik, Ząbek, Szewczyk, Piekarski, czupryńska, Macioł, Ząbecki, Statkiewicz, Kaczmarek. Kilkukrotnie zwyciężał w pucharach świata w trikach bilardowych Bogdan Wołkowski. W roku 2002 przekroczyliśmy kolejną barierę sportową. Nasz reprezentant Karol Skowerski stanął na podium mistrzostw świata juniorów na Tajwanie. Rok później na najważniejszej imprezie juniorskiej Łopotko i Śniegocki zdobyli ponownie brązowe medale MŚ juniorów, a dwa lata później Adam Skoneczny. Absolutną dominację w juniorach pokazaliśmy w 2011 roku, kiedy to nasi reprezetanci zdobyli w mistrzostwach świata dwa złota, wśród chłopców Marek Kudlik oraz dziewcząt Oliwia Czupryńska. Dodatkowo srebro wywalczył Konrad Piekarski.

Kolejny przełowomy moment nastąpił w 2012 roku. We wrześniu nasz duet Karol Skowerski - Wojciech Szewczyk zdobył pierwszy historyczny medal w mistrzostwach świata seniorów. Było to srebro wywalczone w turnieju par World Cup of Pool na Filipinach. Po raz kolejny w histori bilarda na stałe zapisał się Karol Skowerski, który w październiku 2012 roku wygrał jeden z najbardziej prestiżowych turniejów na świecie World Pool Masters. Dodatkowo w finale pokonał innego reprezentanta Polski Mateusza Śneigockiego.

Polska była organizatorem Światowej Ligi Bilardowej, World Pool Masters, mistrzostw świata juniorów i osób na wózkach inwalidzkch, finałów Mistrzostw Europy oraz Klubowego Pucharu Europy. Związek uzyskał także status członka wspierającego Polskiego Komitetu Olimpijskiego. W latach 2005-2012 roku w ścisłym Zarządzie Europejskiej Federacji Bilardowej zasiadał Marcin Krzemiński. Od 2012 roku jest on w ścisłym Zarządzie Światowej Konfederacji Sportów Bilardowych.

Bilard dzisiaj to dyscyplina sportu, która być może już w najbliższym czasie będzie rozgrywana na olimpiadzie. Gra z pewnością uczy precyzji i koncentracji, pobudza wyobraźnię i zmusza do przewidywania, przypomina prawa fizyk i geometrii. Rygorystyczny regulamin sportowy narzuca konieczność etycznego postępowania, a sportowe współzawodnictwo uczy pracowitości i aktywności.

Źródło: Polski Związek Bilardowy (aut. Grzegorz Kędzierski)

partner strategiczny

Partnerzy